Risograf baskı nedir?

Risograf, Japon şirketi Riso Kagaku’nun yaptığı bir şablon çoğaltma makinesidir. 1980’lerde, binlerce ucuz kopyaya ihtiyaç duyan okullar ve ofisler için piyasaya çıktı. Sanatçılar ve küçük yayınevleri onu benimsedi; çünkü renkleri düz, parlak ve biraz öngörülemez.

Nasıl basar

Makine görüntüyü küçük ısı noktalarıyla ince bir ana kalıba yakar, kalıbı bir mürekkep tamburuna sarar ve mürekkebi deliklerden kâğıda iter. Her tambur tek bir renk taşır. İki ya da üç renkli bir riso baskı, her tambur için bir kez olmak üzere makineden iki ya da üç kez geçer.

Riso neden el yapımı görünür

• Düz, sabit renkler. Riso mürekkepleri karıştırılmış baskı renkleri yerine belirli renklerde gelir (mavi, parlak kırmızı, sarı, floresan pembe, yeşil ve diğerleri). İki mürekkebin üst üste geldiği yerde üçüncü bir renk oluşur.
• Gren. Tonlar ince bir nokta ya da gren deseniyle kurulur; bu, yumuşak, basılmış bir yüzey verir.
• Kayma. Her geçiş milimetrenin bir kesri kadar farklı düşer, bu yüzden renk kenarları hafifçe kayar. Riso baskıda bu bir hata değil, görünümün parçasıdır.

Eski resimler, riso renkleri

Ağaç baskılar ve botanik levhalar risoya yakışır; çünkü zaten düz renk alanlarından kurulmuşlardı. Hamamatsu (Tokaido with Poem) bir Tokaido durağını mavi, parlak kırmızı ve sarıya ayırıyor; Pasture Rose bir Redouté gülünü av yeşili, ayçiçeği sarısı ve bordoyla basıyor; A Mosque bir İstanbul sokağını İznik mavisi ve kırmızısına çeviriyor.

Riso baskılarımız nasıl yapılıyor

Makine çalıştırmıyoruz. Her baskı, kamu malı bir müze görselinden kendi baskı yazılımımız Tiraj ile yapılıyor: resmi iki ya da üç riso tambur rengine ayırıyor, greni ve hafif kaymayı ekliyor, mürekkepleri krem bir kâğıda yerleştiriyor. Dosyayı evde ya da bir baskı merkezinde beyaz mat kâğıda basıyorsunuz.